Pompei’de arkeologlar yeni bir bölümü kazmaya başlamadan önce toprağa önce askeri bir ekip giriyor ve bomba arıyor.1 Vezüv’ün küllerini biliyoruz da 2.000 yıllık bir şehirde bombanın ne işi var?
Milattan sonra 79’da Vezüv Yanardağı Pompei’yi küllerin altına gömmüş. Şehir 1.700 yıl kadar orada kalmış. 1748’de kazılmaya başlanmış.2
1943 yazına gelelim. İkinci Dünya Savaşı sürüyor. Müttefikler İtalya’ya çıkmak üzere. 24 Ağustos gecesi Pompei’ye ilk bombalar düşmüş.3 Eylül sonuna kadar da düşmeye devam etmiş. Antik şehrin içine 160’tan fazla bomba isabet etmiş.45
Bunun sebebi internette hep aynı şekilde anlatılıyor. Almanlar harabelerde saklanıyor diye bir haber gelmiş. Uçaklar da gelip Pompei’yi vurmuş. Bu konuda kitap yazan tarihçi Nigel Pollard ise başka bir şey buluyor. Ona göre harabeler hiçbir zaman hedef olmamış.46
9 Eylül’de Müttefikler Salerno’ya çıkarma yapmış. Almanlar da karşı saldırı için oraya asker ve malzeme taşıyormuş. Pompei’nin hemen yanından da yollar ve demiryolu geçiyor. Uçaklar asıl o yolları vurmaya gelmiş.5
Ama 5-6 kilometre yükseklikten atılan bombaların bir kısmı hedefi kaçırmış, harabelere düşmüş.4
Zararı kazıların başındaki arkeolog Amedeo Maiuri tek tek yazmış. 100 bina vurulmuş, 1.378 eser yok olmuş.3 Jüpiter Tapınağı da isabet almış. Amfitiyatronun arenasına bile bir bomba düşmüş.7
Maiuri’nin kendisi de o günlerde bisikletle yolda giderken ayağından yaralanmış. Büyük ihtimalle alçaktan uçan bir uçağın makineli tüfeğiyle.5
Bu fotoğraf da 20 Aralık 1943’te çekilmiş. Askerler o amfitiyatroyu geziyor.
Asıl tuhaf kısım birkaç ay sonra gelmiş. Mart 1944’te Vezüv yeniden patlamış.
Amerikalıların tam dağın eteğinde bir hava üssü varmış. Adını da Pompei koymuşlar. Yanardağdan sıcak taşlar ve kül üsteki B-25 bombardıman uçaklarının üstüne yağmış. 70 ila 90 arası uçak kullanılamaz hâle gelmiş. Ölen olmamış, kayıtlarda bir burkulmuş bilekle birkaç kesik yazıyor.8
Vezüv o günden beri de bir daha patlamadı.9
Gelelim bugüne. Pompei’de bugüne kadar 96 bomba bulunup etkisiz hâle getirilmiş. İtalyan basınına göre şehrin henüz kazılmamış kısmında 10 kadar bomba daha olabilir.110
Yeni bir bölümü kazmadan önce toprağa askeri ekibin girmesi işte bu yüzden.110
