Ana sayfa/Hikâyeler/Shorts
SHORTS · 2 EKİM 2026

British kedin aslında Kuzey Afrikalı çıktı

Burhaniye’de bulunan 1800 yıllık kedi mozaiği: Zümrüt

1 dk 59 sn290 kelime · 2 dk okumaYouTube’da izle

Eylül 2026’da Burhaniye’de bulunan kedi mozaiğini anlattığım video. Aşağıda seslendirdiğim metnin tamamı, kullandığım görseller ve kaynaklar var.

01

Kediler şehri

0:00

İstanbul yıllarca yedi tepeli şehir diye anıldı ama sosyal medyaya bakılırsa bu unvanı yakında elinden alabilirler. Çünkü bu şehir artık kediler şehri olarak biliniyor.

İstanbul’da bir sokak kedisi.
İstanbul’da bir sokak kedisi.Turkish delight2 · CC BY 4.0

Aslında bütün Anadolu için kedilerin ülkesi diyebiliriz, değil mi? Her mahallede kedi ve köpekleri besleyen bir komşunuz mutlaka vardır. Belki videoyu izleyenlerin arasında da beslediği bir kedi ya da köpek olan vardır.

02

Salondaki mozaik

0:23

Eylül başında çıkan bir haber de bu unvanı epey güçlendirdi. Balıkesir’in Burhaniye ilçesinde, Ören’de, Roma döneminden kalma bir evin salonunda yer mozaiği bulundu. Mozaikte bir kedi var, üstünde de adı yazıyor: Zümrüt.1 Yani bundan yaklaşık 1800 yıl kadar önce biri kedisini o kadar sevmiş ki onu salonunun zeminine taşla yaptırmış.

Ören’de eskiden Adramytteion (Adramittion) diye bir kent varmış. Sonradan kent 13 kilometre öteye taşınmış ve adı zamanla Edremit olmuş.3 Arkeologlar Ören’de avlulu, büyük bir evi kazıyor. Evin ana salonunun ortasında kocaman bir mozaik çıkıyor. İçinde kuşlar, balıklar, Medusa’ya benzeyen bir yüz de var. Ama adı yazılı olan yalnızca iki hayvan var.1

03

Zümrüt ve Okyanus

1:04

Salona girince solda Zümrüt duruyor. Açık renkli bir kedi, mavi yeşil bir minderin üstüne kurulmuş. Sağda da koşan bir köpek var, onun adı da Okyanus.1

Liman kentinde köpeğe Okyanus demek anlaşılır bir şey. Zümrüt’ün hikâyesi biraz daha uzun. O devirde Roma’nın bilinen tek zümrüt madeni Mısır’ın çölündeydi.

Mısır’ın Doğu Çölü’ndeki Sikait zümrüt madenlerinden bir kuyu.
Mısır’ın Doğu Çölü’ndeki Sikait zümrüt madenlerinden bir kuyu.Roland Unger · CC BY-SA 4.0

Mozaikte bir de Pigme figürü var. Kazıyı yöneten Hüseyin Özgen, kedinin ve bu figürün üstündeki yazıların mozaiğe Mısır havası verdiğini söylüyor. Evin sahibinin Mısır’la iş yapan bir tüccar olabileceğini de düşünüyor.1

04

Kedi nereden geldi?

1:34

Kedi de o taraftan gelen bir hayvan. Geçen sene Science dergisinde çıkan bir çalışmada eski kedi kemiklerinin DNA’sına bakılmış. Evcil kedi Kuzey Afrika’da ortaya çıkmış meğerse. Avrupa’ya ise ancak 2000 yıl kadar önce, büyük ihtimalle ticaret gemileriyle geçmiş.2

Afrika yaban kedisi (Felis lybica), evcil kedinin atası.
Afrika yaban kedisi (Felis lybica), evcil kedinin atası.Vassil · CC0

Yani kapının önünde yatan Tekir’in de, evde “British” diye övündüğünüz o Duman’ın da soyu Kuzey Afrika’ya uzanıyor.

British Shorthair.
British Shorthair.W2k2 · CC BY 4.0
KAYNAKÇA

Notlar ve kaynaklar

3 kaynak
  1. 01Balıkesir’de Zümrüt adlı kedi ve Okyanus adlı köpek mozaiğiArkeofili, Eylül 2026; Adramytteion kazısı ve Hüseyin Murat Özgen’in değerlendirmeleriHaberarkeofili.com
  2. 02The dispersal of domestic cats from North Africa to Europe around 2000 years agoDe Martino ve ark., Science, Kasım 2025Akademikpmc.ncbi.nlm.nih.gov
  3. 03AdramyttiumAntik Adramytteion ve kentin bugünkü Edremit’e taşınmasıAnsiklopedien.wikipedia.org
Görseller

Videodaki mozaik çizimleri temsilîdir; mozaiğin kendisini kazı ekibinin yayınlarından görebilirsiniz. Videoda ayrıca Jorge Franganillo’nun Sultanahmet (CC BY 4.0), Jakub Hałun’un Kabataş (CC BY 4.0), Vassil’in British Museum zümrüt kolye (CC0) fotoğrafları, F. de Wit’in Konstantinopolis gravürü (Rijksmuseum, CC0), Mostafameraji’nin İstanbul silueti (CC0), Pompeii mozaikleri (Jebulon, CC0 ve kamu malı), Louis Wain, John Tenniel ve Nebamun mezar resmi (kamu malı) ile Danmation’ın akvaryumdaki kedi videosu (CC BY 3.0) kullanıldı.

Videodaki müzikler

Müzik ve ses efektleri Epidemic Sound’dan.

← Bütün hikâyeler